nieuwsbrief 7

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Meer zelfvoorziening

Tweemaandelijks citaat, inzendingen welkom.
--------------
"Het gaat niet alleen om realisering van een duurzame bescherming van het leefmilieu, maar ook om een stimulering van voedselproductie op en nabij de woonplek, om het van de grond krijgen van urbane landbouw, waarbij behandeld huishoudelijk afval en afvalwater en de hieruit gewonnen meststoffen en bodemverbeteraars worden benut. Dat zou vele arme sloebers rondom megasteden in ontwikkelingslanden enig perspectief kunnen bieden."
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
in een verslagje van uitreiking van de Koninklijke/Shell Prijs voor duurzame ontwikkeling energie 2000.

Op http://www.shell.com/home/Framework?siteId=nl-nl >milieu & samenleving>
koninklijke/shell prijs>2000 (exit) . Wat volgde :
In een dergelijk streven hebben ook bedrijven als Shell, in de filosofie van Lettinga, een rol te spelen. Hij bepleitte een holistische aanpak bij het realiseren van duurzaamheid. "Niet zoals thans vaak gebeurt dat het begrip duurzaamheid `eng' wordt verkokerd. Of dat men alleen praat over duurzaamheid van het eigen vakgebied of het eigen bedrijf/bedrijfstak, of alleen over het welzijn van de eigen werknemers. Maar duurzaamheid gaat over het voortbestaan en welzijn van de mensheid."
Lettinga tot slot van zijn voordracht: "Technologisch hebben we enorme vorderingen gemaakt. Waar we nu nog voor moeten zorgen is dat die verworvenheden ten goede komen aan iedereen. Minder bouwen, minder centralisatie, meer goed onderwijs, meer goede zorg, meer zelfvoorziening. Mijn geloof is dat de implementatie van de door mij voorgestelde milieubeschermingsmethoden daartoe zal bijdragen. En mijn hoop is dat multinationals als Shell die droom mee helpen verwezenlijken."
----

De prijs werd toegekend voor innovaties op het gebied van anaerobe zuivering van huishoudelijk en industrieel afvalwater. In tegenstelling tot gebruikelijke grootschalige aerobe (inblazen van zuurstof) aanpak kost de werkwijze geen electriciteit en levert oa. nuttige meststoffen. Zie verder de webplek.

Meer zelfvoorziening hier klaarblijkelijk op te vatten als voor-zich of voor-anderen (markt) maar in ieder geval locale productie van voedsel en zuivering van afvalwater. Of overeenkomstige productie van bijvoorbeeld woningen of kleding (Gandhi) is inbegrepen blijft gissen.
Zie voor urbane landbouw ook Nieuwsbrief 4, stadslandbouw, voor huishoudelijke afvalwaterzuivering, Studio> plannen, projecten, biool en compool.

In de regionaliseren versus globaliseren agrodiscussie, waarin de onlangs tot stand gekomen nieuwe EU landbouwpolitiek vooral globalisering belooft, zou afgaande op het citaat de regionaliseringsoptie worden gesteund.
Merkwaardig in de ermee samenhangende reguleren (marktprotectie, subsidies) versus liberaliseren discussie is dat tal van voor humaan en progressief doorgaande organisaties sinds jaar en dag voor meer 'vrije' markt argumenteren, wijzend onder meer op het gebrek aan toegang van tweede en derde wereld tot de EU. (1)
Echter: 'Niet alleen politici maar ook ontwikkelingsorganisaties hebben zich (ongewild) voor het karretje van de multinationals laten spannen, zoals bij de eis om meer markttoegang voor ontwikkelingslanden voor onbewerkte landbouwproducten. Het zijn vooral de multinationals en grootgrondbezitters die hiervan profiteren ten koste van de natuurlijke hulpbronnen die de kleine boeren zo hard nodig hebben voor de voedselproductie van de eigen lokale bevolking.
De omgekeerde concurrentie vanuit het noorden die juist meer toegang tot deze ontwikkelingslanden eist, is veel groter en werkt veel desastreuzer. In plaats van aansluiting bij de globale wereldeconomie, leidt dit tot uitsluiting van de armsten uit hun lokale economie.' (2)

Een andere variant van de regionaliseringsoptie is verwoord in het Appel voor een duurzaam en solidair europees landbouwbeleid. (3)
Maar zie ook Agrocritic, Nieuwsbrief 6. Niet ondenkbaar immers is dat stevige stimulering van locale voor-zich en voor-locale-anderen productie, naast en met innovaties als basisinkomen, recht op grond, loc shop, consuanderen (minder bananen, koffie, ...) het platteland niet alleen vernieuwt (trek uit steden) maar ook de vraag naar biologische streekproducten eerst goed aanzwengelt.
------------------------------------------------------------------------------------------------- pp.

1. Walden vier, 1, Een planologie voor de voetganger, blz.54-57, Memisa, Unctad. Studio zelfvoorziening.
2. Een alternatief voor liberalisering binnen de landbouw, Bewustwording en moed, Guus Geurts. Op http://www.sdnl.nl/gv-2k03b.htm of in Grondvest, 2e kwartaal'03. Grondvest, Gasthuislaan 22, 6883 JD Velp.
3. http://www.aardeboerconsument.nl/main.htm of Platform Aarde Boer Consument, Raadhuisplein 24, 1616 AV Hoogkarspel, . platformabc@planet.nl. ^

Recht op voedsel

Honger is geen ramp, maar een groot onrecht. Recent is daarom een nieuwe organisatie opgericht, FairFood. Het doel: een eerlijker beleid. De weg: het screenen van westers beleid op het gebied van het schenden van ‘het recht op voedsel’ zoals vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en betrokken partijen op die schendingen aanspreken. In de meeste hongerlanden is voldoende vruchtbare landbouwgrond aanwezig. De producten zijn echter steeds vaker bestemd voor de export. Onder druk van instanties als het IMF en de Wereldbank -met medeweten van westerse overheden en ten behoeve van westerse bedrijven- worden arme landen gedwongen producten voor de export te verbouwen als koffie, soja en tabak, terwijl de eigen bevolking niet genoeg te eten heeft.

Toen Ethiopië in 1984 werd geteisterd door een verwoestende hongersnood, exporteerde het meer dan het aan hulp ontving. Groot-Brittannië alleen al importeerde in dat jaar voor meer dan 2,7 miljoen euro aan geperste zaden uit Ethiopië. In Brazilië lijden thans 16 miljoen mensen honger doordat het onder druk van het IMF en de Wereldbank zijn landbouwgrond de laatste jaren steeds meer gebruikt voor exportsoja, in plaats van voedselgewassen. De exportsoja gaat vooral naar Nederland. Voor Malawi geldt hetzelfde verhaal. Het heeft af en toe te maken met een ernstige droogteperiode, maar daar bestaan dan ook graanreserves. Onlangs moest het land onder druk van IMF en de Wereldbank zijn graanreserves verkopen om zijn schulden af te kunnen betalen. Dit terwijl experts luid waarschuwden voor een op handen zijnde droogte en misoogst. En die kwamen ook. Graanreserves zijn er niet meer en op de resterende vruchtbare grond staat -wederom onder IMF druk- ruim 50% exportproducten.

Het zijn slechts een paar voorbeelden, maar ze maken het probleem duidelijk: westerse landen halen arme landen leeg. Wellicht niet met slechte bedoelingen en volgens eigen zeggen zelfs als vorm van hongerbestrijding. Het idee is dat de export van gewassen en de eigen graanreserves de bevolking van een land geld oplevert. De koopkracht zou zo toe moeten nemen zodat mensen genoeg eten kunnen kopen. Maar: ten eerste is veel van dat voedsel inmiddels via export naar het buitenland verdwenen. Ten tweede betalen westerse bedrijven veel te weinig voor de exportproducten. Ten derde komt dit geld sowieso niet bij de arme bevolking terecht. Ten vierde is het voor hongerlanden praktisch onmogelijk om een sterke economie op te bouwen met hun exportproducten zolang westerse landen zich niet aan de regels van de vrije markt houden, onder andere door torenhoge importheffingen op niet-gewenste, namelijk bewerkte producten.

En zo kan het dat 10 procent van de wereldbevolking 80 procent van de natuurlijke grondstoffen consumeert. Een echte aanpak van de honger in de wereld ligt dan ook in een ander beleid. Daarvoor moet het besef doordringen dat voedsel allereerst een recht is en pas daarna handel. In de praktijk betekent dit dat westerse landen af moeten blijven van landbouwgrond die nodig is om de lokale bevolking te voeden. Pas als een land in haar basisvoorziening kan voorzien, kan het voedsel dat over is verhandeld worden aan de hoogste bieder. Bovendien moeten westerse bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen in gebieden waar zij hun grondstoffen vandaan halen: door hun werknemers en leveranciers in hongerlanden goed betalen en door voldoende belasting af te dragen aan het hongerland. Westerse overheden moeten nu eindelijk eens de vrije handelsregels eerlijk toepassen.

En dit besef groeit. Zowel bij overheden, bedrijfsleven als de consument. Zo hebben de Verenigde Naties zich onlangs verplicht om voor 2005 het recht op voedsel te vertalen in concrete plannen. De Nederlandse overheid maakt zich sterk om het bedrijfsleven te laten nadenken over maatschappelijk verantwoord ondernemen en de consument begint zich af te vragen wat er in zijn eten zit en hoe producten zijn gemaakt. Het is een begin. Maar deze ontwikkeling zal kritisch moeten worden getoetst, gecommuniceerd en gestimuleerd. Allereerst op het veiligstellen van het recht op voedsel voor iedereen.
-------------------------------------------------------------------------
Wat ingekorte versie van een mission statement van FairFood, www.fairfood.nl, door Marian Donner en Eelco Fortuijn in de Volkskrant, dec' 02.

Een analyse overigens die zoals bekend in grote lijnen al eerder bekend was. (1) Inmiddels een tweetal nieuwsbrieven verder. Binnenkort, half augustus, hongervrij.nl op het internet. Welicht met meer resultaat dan implementatie van het recht op onderdak dat met Daklozenkranten en een internationale Daklozen-voetbalwedstrijd niet bepaald opschiet.       pp.

--------
1. Zie bijvoorbeeld onder veel meer 'Meer voedsel, meer honger', De Kleine Aarde 20,' 77.
                                                                                                                 ^
                                                                                                                   .

Tuinvreugd, half augustus

Voor het eerst dit jaar een beroep op de pomp, die het gelukkig weer deed. Pronkbonen, pompoenen, wat aardappelen en misschien pastinaken aldus van wisse verdorring gered. Met een of twee extra regentonnen zouden de oogsten eveneens zijn veiliggesteld.
Eerdere peultjes-, tuinbonen- en aardappelveldjes redelijk onder de (bermmaaisel)mulch, slechts hier en daar komt er wat groen doorheen.
Zou de mulch zelf met een zeis moeten worden gemaaid, dan zou tweemaal licht spitten en onkruid verwijderen mogelijk gemakkelijker zijn. Mulchmateriaal samengesteld uit bladeren, boom- en struikgaard onderbegroeiing en overig onkruid is misschien het meest voor de hand liggend. Het met spitvork omzetten van bijeengeharkte mulch die dreigt te composteren en dicht te groeien, zie vorige Tuinvreugd, valt mee, mits goed droog.
Het te verwilderen gedeelte lijkt merendeels door onder andere kweekgras te zijn overgenomen. Erin gezette pompoenen doen niet veel, de aardperen behoeven compost.

De dieptekas werkt vooralsnog goed. Tomaten, basilicum, paprika tieren er welig. De paprika door middel van plantenspuit met zeepsop-spiritus verlost van een luizenplaag. Tocht wellicht was ervan de oorzaak.
Weinig last van de droogte in de huistuin. Redelijk dichte begroeiing en overloop van o.a dakwater houdt de ondergrond van peer, appel, pruim, hazelaar, druif, bessen, aardpeer, tuinzuring, broccoli, boerenkool, prei, o.i kers, brussels lof en diverse kruiden voldoende vochtig.
Voor het eerst sinds lang hangt de perenboom op leeftijd goed vol. Waarschijnlijk niet omdat er enkele jaren terug een boomspijker in werd ontdekt en verwijderd of omdat rooi nu ernstig werd overwogen.    pp                                                       .
                                                                                                                    ^