nieuwsbrief 6

---------------------------------------------------------------------------------------------
Genenspotten, internationale actieweek

Genespotting oftewel 'genenspotten' is een vrij nieuwe aktievorm tegen
genetische testveldjes. Het idee is om testvelden te bezoeken met een groep mensen, inclusief pers en eventueel politici. Daar aangekomen willen we een diskussie te voeren over de risico's van deze testen.
Een bekend risico is bijvoorbeeld als een testveld naast niet gemanipuleerde gewassen van dezelfde soort staat, en de zaden de andere planten kunnen besmetten.
De risico's hiervan zijn nog niet erg bekend. De gevaren voor menselijke of
dierlijke consumptie zijn onvoldoende onderzocht, of worden gewoon ontkend. We
willen dan met dit soort vreedzame akties mensen bewust maken van wat er naast hun huis gebeurt. In Nederland zijn de laatste jaren een groot aantal vergunningen afgegeven voor dit soort proefvelden voor genetische testen in de open lucht. Wij denken dat daar te makkelijk toe besloten is.
Er zijn twee aktiedagen gepland: vrijdag 16 mei in Flevoland, zondag 18 mei in Groningen. Voor mensen die mee willen doen, en willen helpen met de promotie, zijn er posters en flyers te krijgen op het A SEED kantoor. Wij willen de bus graag vol hebben, dus geef je snel op.                                pim@aseed.antenna.nl
---------------------------------------------------------------------
duurzaamlijst, www.ddh.nl, ook: www.aseed.net

noot
een andere gevaar van de nieuwe techniek, zelden vermeld: de extra kwetsbare kunstmatige complexiteit van zodanige voedselproductie.
                                                                                                                 ^

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Agrocritic

Tweemaandelijks citaat. Inzendingen welkom.
-----
Met het seminar wil het Kritisch Landbouw Beraad samen met een aantal Europe- se boerenorganisaties, belanghebbende maatschappelijke organisaties en des-
kundigen de discussie over het toekomstige Europese landbouwbeleid verdiepen. De centrale vraag van het seminar is of een meer zelfvoorzienend Europa betere garanties biedt voor een redelijk inkomen van boeren en boerinnen en een duurza- me landbouwproductie.
----------------------------------------
http://www.sdnl.nl/klb-2.htm

Het seminar Zelfvoorziening, inkomen en duurzaamheid, werd in ' 97 te Zwolle ge- houden. Zelfvoorziening hier op europese in plaats van meer individuele schaal en in materiële, tot de agrarische sector beperkte zin: geen (weinig) agrarische pro-
ducten Europa in of uit.
Een mate van ecologie en mens- en diervriendelijkheid inbegrepen, alsook onge-
twijfeld wat kosten voor de consument/belastingbetaler.
Over dit laatste wordt door hoog opgeleide en volwassen mensen nogal eens kin-
derachtig gedaan, maar in vergelijking met torenhoge uitgaven aan mindere zaken als voedsel is een mens-, milieu- en diervriendelijker, op lange termijn zoveel veili- ger en mogelijk goedkoper voedselproductie / consumptie toch wel enige prijsstij-
ging waard.
Europa nog wat grootschalig, maar meest realistisch wellicht vanuit de status quo der bedrijvigheid gedacht. Niettemin, waarom niet het land als modale schaal, of beter nog de landstreek of de localiteit ? En inderdaad, andere critici van de vrije of zogenaamd vrije agrarische wereldmarkt kiezen voor land en landstreek en soms ook de localiteit, in wisselende mate daarbij op aanwezige bedrijvigheid of actueel consumentengedrag gebaseerd. Maar wat niet is kan worden ontwikkeld zoals ook wel blijkt uit wat is.
Van meer marktvrije zelfvoorziening, en niet alleen van voedsel, is in dit alles even-
wel nog geen sprake. Toch onttrekt het zich gelukkig niet geheel en al aan de a-
grocritic.
Uit Duurzame landbouw is wereldwijd ecologisch en sociaal (Wervel, Werkgroep voor een Rechtvaardige en Ecologische Landbouw), ' 99 :

Nochtans zijn het deze op zelfvoorziening gerichte landbouwsystemen die aange-
past zijn aan de natuurlijke ecologische diversiteit. ... Energie, meststoffen en pesticiden vernietigen de duurzame productiemiddelen en productiemethoden die binnen het organisch kader van plaatselijke gemeenschappen beschikbaar zijn. De erosie aan kennis van de plaatselijke landbouwmethoden is een verlies voor al-
tijd, het is vijf na twaalf. De neoliberale logica marginaliseert de subsistentie-eco-
nomieën van de plaatselijke gemeenschappen. Het daaruit voortvloeiende beleid knipt de band tussen de landbouwproductie en de noden van de plaatselijke bevol-
king door.
Sprekend over kleinschaligheid en de plaatselijke zelfvoorziening mogen we het probleem niet reduceren tot een marginaal of onbelangrijk deelprobleempje binnen een groter algemeen kader. Eén voorbeeld ter illustratie van de enorme omvang die deze problematiek aanneemt: anderhalf miljoen kleine boeren afkomstig uit het zuiden en het centrale deel van Brazilië emigreerde tussen 1975 en 1988 naar Ro-
dônia (het westelijke deel van het Amazonegebied). Reden van deze migratiegolf? Ze werden uit hun oorspronkelijk woongebied verdreven om de 'modernisering' van de landbouw mogelijk te maken. De landbouw richtte zich onder impuls van de
Braziliaanse regering steeds meer op handelsgewassen voor export-, zoals soja, sinaasappel, tarwe en katoen.
----------------------------------------------
http://www.sdnl.nl/gv3k99-b.htm

In onder andere Nederland de laatste eeuw(en) langzamerhand en na de tweede wereldoorlog vrijwel geheel weggemoderniseerd, deze zelden onder gunstige voor-
waarden aanwezige, plaatselijke en private subsistentie-huishoudingen.
Toch zijn het deze kleinstschalig zelfvoorzienende huishoudingen die, met inzet van intelligent onderzoek en ontwikkeling, prospectief en ook retrospectief (histori-
sche dwaalwegen) zo veelbelovend in theorie toeschijnen, want potentieel in het merendeel van menselijke behoeften en noden tegen minste kosten voorziend.
Extrapolerend vanuit zodanige optimaal mens- en milieuvriendelijke huishoudingen komt vervolgens als eerste de localiteit, varierend van gehucht tot grootstad, daar-
na de landstreek en het land als vertrekpunt van onder meer agrarische grondstof-
fen en producten in aanmerking.
Evenwel, aldus politiek en anderszins sympathiserend met locaal biologische, re-
gionaal ecologische, nationaal duurzame, continentaal sociale dan wel mondiaal humane marktdoelstellingen worde gelet op voldoende tweerichtingsverkeer en het in ontwikkeling van liberalisme en socialisme verontachtzaamde: (gelijk) recht op grond, basisinkomen, zelfbouw.      pp.
                                                                                          ^

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De ecologische voetafdruk

Het verband tussen bevolking, leefwijze en beschikbaar aardoppervlak wordt met 'Our ecological footprint' van de canadese professoren Wackernagel en Rees op een eigentijdse manier onderzocht.
Niet alleen ruimte ingenomen door agrarische productie van grondstoffen, door wo-
nen, werken, vervoeren, recreeren, maar ook door denkbeeldige bossen, die bij verbranding van fossiele brandstoffen vrijkomende CO2 absorberen.
Wie middels consumptiepatroon direct en indirect veel (fossiele) brandstof gebruikt scoort extra hoog op de afdruk, die voor het overige door wijze van voeden, kleden, wonen, vervoeren, recreeren en dergelijke wordt ingevuld.
Geen eenvoudige opgave het nalopen van de productieketens van diverse con-
sumptieve varianten op energie en oppervlak en over correcte interpretaties zal zich op de achtergrond enige discussie afspelen. In engere zin, hoe zat het onder veel meer ook al weer met de fles van glas, karton of plastic. En in ruimere zin, af-
gezien van de energie-omrekening (1), de status bijvoorbeeld van minder vruchtba-
re oppervlakken, van arctise gebieden en water, of het gegeven dat bioindustrie en flatgebouw goed zijn voor de voetafdruk.
In toelichting bij computerprogramma's (2) ter berekening van de voetafdruk wordt hierover echter niet moeilijk gedaan. Gelukkig misschien ook maar, want voordat de vierkante meters, voetbalvelden of hectaren eruit rollen heeft respondent al ge-
noeg aan het hoofd.(3)
Voor ongeduldigen zijn er korte berekeningen (quick scans) zoals op www.voetaf-
druk.nl van de Nationale Jeugdraad, alwaar eveneens, niet onwijs, de oppervlak-
score van alleen voedingspatroon kan worden nagegaan.

Zo geen voetafdrukgekte dan toch niet onopgemerkt gebleven in de lage landen, want naast de Mondiale Voetafdrukcampagne van De Kleine Aarde (voetenbank) of de Foot Fight van de Jeugdraad laten diverse andere sites zich niet onbetuigd op het item. (4)
De bedoeling van een en ander is uiteraard vergroting van het inzicht (op onder-
zochte aspecten) in consumptieve gedragingen en tal van aanwijzingen om de berekende voetafdruk te verkleinen worden dan ook vermeld.
Wat spaarlampactivistis over het algemeen maar soms ook een frissere noot (5) die evenwel geen pendant vindt in *bouw je eigen ecoplus huis met grondstoffen vooral uit de regio.
De relatieve open goal van wonen bij werken, werken bij wonen, en waarbij werken te substitueren door scholen, blijft eveneens onderbelicht.
---------------------------------------------------------------------------------- pp.

1. Het broeikaseffect zal in z'n weliswaar af te remmen maar niet meer te stoppen uitwerkingen nog moeten blijken, toch lijkt het goed met Utrecht aan zee (meer hogerop wonen) rekening te houden zonder een betrekkelijk snel invallende nieuwe ijstijd geheel uit het zicht te verliezen. Naderende olie- en gastekorten overigens zijn naar alle waarschijnlijkheid acuter en ook daarom (fossiele) energiebesparing prioriteit een, twee en drie, groene stroom vier.
2. bv. die van het van Hall Instituut, op te halen bij www.voetenbank.nl.
3. ' Bijna zoals bij een belastingaangifte, zijn er voor het berekenen van de Ecologische Voetafdruk - de 'milieubelasting' - ook aardig wat gegevens nodig. Het werkt vlotter om ze op voorhand bijeen gezocht te hebben, zeker wanneer het programma in klasse- of groepsverband gebruikt wordt. Hieronder volgt een overzicht van de benodigde 'papierwinkel'. De eerste drie zijn van vitaal belang; voor de overige onderdelen (huur, inboedel e.d.) worden in het programma zelf richtwaarden gegeven. Maar hoe meer u met schattingen gaat werken, hoe minder precies de berekening van de Ecologische Voetafdruk zal zijn.'
4. waaronder www.ecoscore.be/nl en www.voetafdruk.be .
5. zie bv. de maatregelen vermeld bij het van Hall programma : * Verbouw je eigen voedsel, indien enigszins mogelijk! * Eet de producten van het seizoen. * ... * Koop voedsel uit de eigen regio. * Eet minder vlees; het rendement vergeleken met plantaardig voedsel is maar tien procent, dat wil zeggen dat er tien keer zoveel plantaardige eiwitten nodig zijn als uiteindelijk in het vlees terechtkomen. * ... * ... * ... * Kies retourverpakkingen, als dat niet mogelijk is enkelvoudige verpakkingen, berucht is het blikje drank van een niet te scheiden legering van aluminium en andere metalen, en de chipszak die een binnenlaag van aluminium ondeelbaar gehecht aan een buitenlaag van kunststof kent!
^

---------------------------------------------------------------------------------------------
Kleinste voetafdruk

Hoe het verder zij met de voetafdruk, retrospectief werpt ie licht op het volgende:

                                            MODEL
Revolutie

Ik ben daadwerkelek bereid te bewijzen
en daag wie dan ook uit te ontkennen
dat ik mij in m'n stoffeleke behoeften
overvloedig en nagenoeg volledig kan voorzien
van de kwart hectare aarde die mij in dit land
eerlekheidshalve toekomt.

Voorwaarden

De grond, een half voetbalveld, wordt ons gegeven
alsmede, bij wijze van investering
vijf jaar w.w. uitkering en een nauw omschreven dekking
van medise risico's.

Bewijs

Zonder verdere bronnen van inkomsten dan dit
en dat wat groeit en bloeit zing ik het
in ons half automatis en centraal verwarmd tuinhuis
' Walden 3 ' dat daar, als niemand het ontmantelt
over driehonderd jaar nog altijd staat
voorlopig zeker tien jaar uit. Wie ?

En waar

Ligt over 26 jaar in dit land een ring 1001
waar zoveel mensen zich in hun stoffeleke behoeften
nagenoeg volledig voorzien van de 271 hectaren aarde
die hen omringen ?

------------------------- *

Enkele tienduizenden hectaren golfterrein inmiddels verder
miljarden ontwikkelingshulp, ...
ach, sociale wetenschap.                                           pp.

*
in Walden drie, poëtis essay. (' 76)
en in Een planologie voor de voetganger. (bloemlezing)
uitgave: Studio zelfvoorziening
                                                                                                                 ^

---------------------------------------------------------------------------------------------
GRONDOPPERVLAK NODIG VOOR DE VERBOUW VAN (VOEDSEL)GEWAS- SEN PER PERSOON IN m2.

Volgens:                                      A                   B                 C                 D

melk, zuivel *1                           816                600             (750)             685
vlees (koeien)                                                1200
granen *2                                  378                120             (500)             450
suikerbieten                                38                  50
koolzaad                                   101
peulvruchten                               78                                     250             434
groenten                                     66                  20                                   57
fruit                                            39                  50                                   60
aardappels                                  16                  20               250              75
gras + klaver                                                                       750
tarwe                                                                                  250
gerst                                                                                  250
wortels                                                                               250

woningen + boomgaard + moestuin                                       500

vloeibare brandstof                                         4400
verwarming (hout,warmte/kracht)                     3800
electra (hout + wind/zon)                                  400
bouwmaterialen/ grondstof voor
chem. prod.                                                   1100

Totaal                                      1532                                  2500            1761
                                              ====                                 ====           ====

*l : vlees als bijprodukt van melkkoeien

*2 : bij A, ruim gebruik, bijna de helft van het aantal caloriën en lage opbrengst door ecologische landbouw. (extensief)
      bij B, matig gebruik, hoge opbrengst.

A : Intermediair van 14 april ' 78, mogelijkheden voor kleinschalige biologische landbouw.
Verbruik 2350 kcal per hoofd per dag en dierlijke produktie tot 1/4 teruggebracht. Kringloopboerderij: 3 ha weiland, (3 melkkoeien + kleinvee), 2 ha akkerbouw en 1 ha tuinbouw.
B : De Kleine Aarde zomer 1990, bereken je energierantsoen. Gemiddelde voedselpakket van het huidige Nederland.
C : Leven van het Land, John Seymour, ' 79-' 88. 2.5 ha genoeg voor een groot gezin (10 personen?)
D : Studio Zelfvoorziening, het oppervlak van een zelfvoorzienende huishouding, Peter Piscaer, 1990. *
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                                                                                        Rein de Jong, ' 92. **

* zie Studio, plannen-projecten, Plan leeftuin-toevoegingen.
** voor andere artikelen van Rein de Jong (overleden in ' 99) zie Nieuwsbrief ar-
chief, Bladeren/Zelfvoorziening.
                                                                                                                 ^

---------------------------------------------------------------------------------------------
Tuinvreugd, half juni

De pronkbonen beginnen zich al aardig om de stokken te winden. In tegenstelling tot voorafgaande jaren komen ook de sperziebonen goed op. Vrij veel heggerank in een van de perceeltjes. Vanaf flinke afstand lijkt het soms doelgericht op een stok met beginnende bonen af te groeien.
De tuinbonen zijn bijna oogstbaar. Weinig luis (spiritus, zeepsop) dit jaar. Peultjes tieren welig. Niet ontdekt nog door houtduif of kraai, misschien omdat, tussen ra-
barber en tuinbonen, licht overwoekerd met onkruid.
Van in de 'wilde' tuin vorig jaar uitgezette aardappelen er geen meer teruggevonden
Veldmuis, mol of anderszins zullen er oorzaak van zijn. De regulier gezette gaan, waarschijnlijk vanwege te karige bemesting, eveneens niet erg hard. Uit de verza-
melde mulch op het voor suikermais bestemde gedeelte schoten ze daarentegen overvloedig op. Met die verder op de compoststort en -hoop zullen ze het dit jaar moeten doen. De mais een keer overgeslagen. Voldoende ervan nog in droogvoor-
raad.
Het wegharken van de soms flink begroeide mulch levert weliswaar nieuwe mulch, maar is, minder dan spitten, redelijk zwaar werk. Met teveel aarde erin moet het dan nog eens worden omgezet en verspreid voordat het droog naar de mulchberg kan.

De wilde of semi vrije groei tuin zal nog de nodige creativiteit en wat overuren bui-
ten de 1 ochtend per week vergen. Lijkt nu door gras gedeeltelijk, brandnetels en frambozen te worden overgenomen. De al eerder aanwezige aardperen, braam-
struik en dille doen het goed, in het grasgedeelte uitgezette aardperen en frambo-
zen minder. Of de tussen het gras aangebrachte en aanvullend van compost te voorzienen pompoenen wat worden ?. Dit jaar voorlopig alleen nog wat dillescheu-
ten en hier en daar alvast wat pastinaakzaden toevoegen.

Een al eerder vrij groeiende rode bes is rijkbeladen dit keer en nog niet door de vo-
gels ontdekt. De bessen merendeels verwerkt in de rabarber inmaak.

Dieptekas
In de huistuin, tegen een gevel, onder een aan te brengen plastic golfplaat verleng-
ing van het dak, een dieptekas in aanleg. Een wat warmere koude kas en staande tuinieren, onder meer, zouden er de voordelen van zijn. Eindelijk ordentelijke tomaten, basilicum, ... . Een bijna drie meter lange loopgang van 45 breed en 80 diep, opzij ervan aarde-werkbanken van 30 en 45 breed. Het 60 hoog opstaande zijmuurtje uit puin vooral opgetrokken.
jun' 010. Plastic golfplaat (troebel geworden) later vervangen door glas.

Soep (2.5 l.)
gemalen hazelnoot.
peultjes.
dillebladen.
tuinmeldetoppen.
enkele papaverbladen.*
stukjes gedroogde paardebloemwortel.
kruidenbouillontabletten of -poeder voor 1 l.
twee eieren.
selderie.
...

* van horen zeggen
---------------------------- pp.
^
====================================================