< nieuwsbrief zelfvoorziening --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 12 mei.jun '04 terugblik De Kleine Aarde citaat tuinvreugd huisvlijt webeditie Een reis naar de rand van het derde millennium giftige stoffen greenpeace bloeiende kernen nat.proeftuin |
|
. ^ Terugblik De Kleine Aarde Vooral voor de tweedehuis-bezitters en de eigenaren van luxueus verbouwde ex- boerderijen zal een tijd aanbreken van 'kiezen' of 'delen', van extra-investeringen voor zelfvoorziening of terugtrekken naar de steden. Om het eens anders te zeg- gen: de energiecrisis zou wel eens de inleiding kunnen betekenen van een terug- keer van het platteland naar zijn oorspronkelijke functie: het gebied van de nood- zakelijke agrarische produktie. ------------------------------------------- uit Zelfvoorziening, het platteland eerst. Sietz Leeflang, De Kleine Aarde 12, 1975. In het verlengde van twee eerdere Kleine Aarde retrospectieven, Nwsbrf 8, Wereld- supermarkt' en Nwsbrf 11, Homesteading 2' wat afsluitend 'zelfvoorziening' sprok- kelen in het blad. Eerst de nummers 34 - 43 en 80 - 90. Vervolgens 20 - 12. Ging bij nummer 24, ' 78, initiator Sietz Leeflang verder met tijdschrift en centrum voor alternatieve techniek De Twaalf Ambachten, waarover in een volgende afleve- ring, het groene geavanceerd doe het zelven geraakte bij De Kleine Aarde meer en meer uit het zicht, beperkt tenslotte tot achtertuin, keuken en 'leuke doe-het-zelf boekjes', Ecologische alternatieven. Berichten over een School voor zelfvoorziening, die in nr. 34 wat tegenstrijdig lijkt: een school waar mensen die zelf een bedrijf (1) of een werkgemeenschap willen beginnen, alles in de praktijk kunnen leren' en in nr. 43 als de Internationale school voor zelfvoorziening, kollektief leven en milieu-educatie' een eerste jaarver- slag geeft. Daarnaast allerlei interessants en nuttigs dat van pas kan komen mits een tikkel- tje omgedacht soms. In de nr's 80 - 90 sporadis nog 'zelfvoorziening' in kleine advertenties of boekbe- sprekingen. Zoals: De steden van de toekomst fungeren als gesloten circuits, zelfstandige leefunits. Ze zijn geheel zelfvoorzienend. ... Zoals een vis in de zee zal de nieuwe mens zich bewegen in de kringloopmaatschappij." (2) Of: De la Court pleit voor een kleinschaliger model van kultuurbehoud en veel zelf- voorziening. Een goed idee dat ook leeft onder bewegingen-van-onderop in de Der- de Wereld zelf." (3) En, verre van volledig overigens, in nr. 101: ... op een doodlopende weg. Ook de biologische -daarvoor gelden dezelfde economische wetten: steeds groter, specia- listischer en industriematiger produceren. ... echte stadslandbouw tot stand te brengen. In mijn ogen is dat een efficient systeem van zelfvoorziening voor een groep lokale bewoners." (4) Aanmerkelijk meer van het nieuwe doe-het-zelven in de beginperiode van centrum en blad. Veelal niet in samenhang van de zelfvoorzienende huishouding als orga- niserend concept, maar verweven in talrijke alternatieven op het gebied van ener- gie, milieu, gezond, natuurlijk, kleinschalig. Is er specifiek sprake van het begrip, dan van begin af aan vooral op een zijspoor. In een bespreking van Radical technology (5) door Jaap 't Hooft, de man van het roemruchte kringloophuis: Een klein 'zelfvoorzienend' huis in de stad (gesteld dat het technisch lukt) kan 2 tot 5 maal zoveel gaan kosten, rentelasten meegere- kend, dan een huis van dezelfde grootte met conventionele voorzieningen. On- danks deze slechte economische perspectieven drukken vele 'zelfvoorzieners' toch door, vaak in het geloof het algemeen belang te dienen. Dit is dikwijls een vergis- sing. In veel gevallen betekent hun aktiviteit: een hoger grondstoffenverbruik van uitputbare grondstoffen, onnodig werk, invloed op de omgeving. Dit alles dan in vergelijking met een conventionele oplossing (een huis, dat normaal van alle ge- makken zoals elektriciteit, gas, e.d. en de bijbehorende apparaten - via centrale netten is voorzien)." Hetgeen waarheid bevat zowel als onwaarheid. Onwaarheid omdat 'zelfvoorzieners' op een stukje grond aan de stadsrand hun doordachte finnhouse zouden kunnen verwarmen, verhitten en verlichten met grondstoffen uit aanliggende aanplant. Onwaarheid ook omdat dezelfden aanzienlijk terug zouden snoeien op apparaten en energieverbruik, zodanig dat een van veel alternatiefs voorzien (deels zelfge- bouwd) terrasflatgebouwtje-met-groenstrook, zonder aansluiting op gas- en riool- net, goedkoper, comfortabeler, gezonder zou kunnen zijn. En onwaarheid omdat de vraag hoe in de technologie wordt voorzien, zowel als in bouwmaterialen, huisraad, kleding, voeding, enz., niet wordt gesteld. Waarheid evenwel omdat inmiddels kapitalen zijn gaan zitten in alweer verouder- de, niet goed werkende, onesthetise, zonne-, wind- en ecohuizen met kelders vol meet- en andere apparatuur, plus energieverslindend gedrag, ook buitenshuis, van bewoners. Hetgeen voortontwikkeling van overeenkomstig 'autarkisch' huis, zelf electra produ- cerend vooral, in verwarming voorziend, in water deels en rioolvrij, veelal buiten de stad, peperduur en vol geavanceerde technologie, niet tegenhield. Een ongemakkelijk begrip van voor-zich productie blijkt eerder uit een bespreking van het in ' 75 verschenen engelse tijdschrift Practical Self Sufficiency: De uitge- vers van het blad ... schrijven in nr.1 dat de huidige steeds slechter wordende eco- nomische situatie, de inflatie, de werkeloosheid, het chemisch behandeld voedsel en de verontmenselijking van de maatschappij de drang naar zelfvoorziening bij steeds meer mensen versterkt." Vanwege een overeenkomstige commerciële aanpak wordt het in ' 71 uitgekomen amerikaanse Mother Earth News in de beschouwingen meegenomen: De nadruk ligt bij beide bladen op zelfvoorziening; het tegengaan van verspilling (bijvoorbeeld inzake eiwitten door het achterwege laten van vlees eten) wordt niet behandeld. Zo er zuinigheid bepleit wordt is het vooral met het oog op zelfvoorziening en niet als maatschappelijk streven. Natuurlijk heeft ook bij De Kleine Aarde het streven naar kleinschaligheid en decentralisatie (bv. van landbouw en voedseldistributie) een duidelijke verbinding met zelfvoorziening, maar dit is steeds geredeneerd vanuit het belang van de samenleving als geheel." (6) En: In Amerika is de "homestead"-beweging in de afgelopen jaren sterk toegeno- men. Steeds meer stedelingen trekken zich terug op stukjes grond in Virginia of in Georgia of in andere gebieden waar boeren de produktieslag verloren en beginnen daar een nieuw bestaan in afzondering. Zij worden hier in aangemoedigd door een blad als "Mother Earth News" (10.000 ex. in 1971, 250.000 ex. in 1975), dat met idealistische bedoelingen allerlei vormen van "survival" aanbeveelt. ... De tendens in het zo succesvolle blad wordt in feite steeds meer het 'zoek heil bij jezelf, bij je gezin of je groepje' en dit sluit dus geheel aan bij de 'homestead' -beweging. On- ze medewerker Herman Coster schreef hierover in ' 72: 'Het verkeerde ervan vind ik, dat het de Amerikanen kan afhouden van iets, dat juist zij eens zouden moeten erkennen: namelijk dat er kollektieve oplossingen nodig zijn voor problemen, die kollektieve problemen zijn.' " (7) Niettemin, hadden de alternatievelingen die toen De Kleine Aarde bevolkten zich met hun publiciteit en projecten minder op de kollektiviteit gericht en meer op een zo volledig mogelijke voor-zich productie, zijnde een revolutionaire economie, dan was hun maatschappelijk (kollektief) effect, en zonder te worden bedolven onder subsidies, mogelijk minder verwaarloosbaar geweest. En tenslotte het openingscitaat. (8) Daarom vooral vermeld omdat 'zelfvoorziening' er, bijna over de volle breedte van het blad, de kop vormt van een argument over naderende energietekorten waarbij de voedselproducenten ten plattelande met zelfvoorzienende energiesystemen (windmolens, zonnecollectoren en -cellen, me- thaangasproductie) het voortouw zouden moeten nemen. Een voor de hand liggende nieuwe bevolking van het platteland middels trek uit steden, zie hierboven, of een daaraan te koppelen concept van de Landstad komt daarbij jammer genoeg niet aan bod. ---------------------------------------------------- pp. 1. Produceert een bedrijf voor 'de markt', zelfvoorziening produceert typis voor zich, dat wil zeggen voor betreffende een- of meerpersoons huishouding. Als zodanig echter kan het eveneens als bedrijf worden opgevat. Een geldinkomen uit markt of loon is dan aanvullend op hetgeen, hoogst economis en ecologis, zelf wordt geproduceerd. (Was Roel van Duyn indertijd maar een zelfvoorzienend ipv een biologis bedrijfje begonnen.) De op The complete book of self-sufficiency (Leven van het land) geinspireerde School ging later zoals veel beginnende ondernemingen ter ziele. 2. Uit een bespreking van Van afval- tot kringloopmaatschappij, Jan de Jongh, ' 79, Dka 83, ' 92. 3. Idem 'Different worlds, Thijs de la Court, Dka 85, ' 93. 4.Uit 'Mensen laten beleven wat landbouw is, Stadstuinerij de Kring, in Dka 101, ' 97. 5. Dka 18, ' 76. 6. Dka 16, ' 76. 7. Dka 13, ' 75 8. Dka 12, ' 75. ^ |
. Tuinvreugd Begin juni. Buitentuin. De regenton zo goed als leeg. Voor de zekerheid de pomp toch maar op aanwezi- ge grondpijp aangesloten. Waarna aardig wat regen. Teveel wellicht voor de voor- gekiemde stokbonen, tweede kans. De eerste ronde opkomende zaailingen werd geveld door nachtvorst cq vorst aan de grond. Ruim na de ijsheiligen! Ook de pom- poenen gingen teloor, op een tweetal wat hoger op een composthoop na. De aardappelen overleefden het net. Het mulch experiment op de buitentuin scoorde een meevaller. Een overjarige flink doorgroeide laag bleek vooral in zichzelf in plaats van in de grond eronder te wor- telen. Vrij gemakkelijk af te plaggen en op een naastliggende strook klaar voor nieuwe begroeiing. Een proef met het stuk voor stuk planten van winterwortelzaailingen lijkt te lukken. Kletsnatte grond waarin diepe potlooddikke holletjes. Daarin de uit een kluitje los- getrokken niet al te jonge plantjes geprikt. De gemakkelijke pastinaken groeien inmiddels weer als kool. Raadselachtig waar- om deze smakelijke en winterharde wortel geen gemeengoed werd. Zo ook de aardpeer die bovendien nagenoeg zonder onderhoud kan. Het verwilderend perceel is vooralsnog vooral esthetis interessant. De erin gezette frambozen doen het maar zeer gedeeltelijk, de aardperen en de dille wat beter. Een compostgift komt waarschijnlijk wel van pas. Waarom de braam het zo goed als begaf? Voor verdere ontwikkeling bleek bamboe (bonenstaken) te omvangrijk en ook te duur voor loop/trein/fiets vervoer vanuit het tuincentrum, zo het al voldoende zou groeien op de droge zanderige tuingrond. Een proef met Fukuoka kleibolletjes waarin pastinaak, winterwortel of andere zaden? * Eind eerste week juni. De tweede kans pompoenen, net boven de grond uit de kas, alweer geplant. Sommige eerstelingen bleken de vorst toch te hebben overleefd maar oogden wat iel. Goed peultjesjaar. ------------- *doe-niets landbouwmethode (vanzelfvoorziening). ^ . Huisvlijt Voorspoedig weggekomen met de rits. (zie nwsbrf 11) De losse resterende randen bieden voldoende houvast voor een in eerste instantie enkelvoudig rijgkoord dat de sluiting eveneens bewerkstelligt, zeker indien voorzien van wat kaarsvet. Voornemens geen aluminium huishoudtrap of boomsnoeiladder te kopen indien de eerste té gammel en de tweede te zwaar wordt. Niet goedkoop ook deze ladders maar wel voortreffelijk licht. Op de laatste eigenschap wat in te leveren en qua zelfvervaardiging uit doe-het-zelf centrum latten, spijkers, bouten, evt. lijm, te be- sparen. De hoge dubbele boomsnoeiladder is daarom zwaar omdat ie wordt samengesteld uit twee hoge houten ladders, de ene ouderwets vakwerk, licht, inmiddels gammel en ontbrekende trede, de ander een wat groter en zwaarder zelfgemaakt exem- plaar. Uit locaal groeiend hout vervaardigde ladders een volgende logise stap . ^ |
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- de webeditie van Een reis naar de rand van het derde millennium is uit. inleiding op Walden drie, vier, vijf. blz.88, zipkb.65, prijs voorlopig 0, studio zelfvoorziening. inzage : ---------------------------------------------------------------------------------------------- ^ . |
Giftige stoffen
De milieubeweging is teleurgesteld over het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuw chemische stoffenbeleid (REACH). 20.000 stoffen worden uitge- zonderd, afnemers krijgen weinig informatie over de gevaren van stoffen en bedrij- ven mogen giftige stoffen blijven gebruiken terwijl milieuvriendelijke alternatieven voorhanden zijn. Het in oktober 2003 gepresenteerde voorstel is duidelijk afgezwakt vergeleken met het Europese Witboek uit 2001. Het nieuwe beleid had verbeteringen moeten ople- veren zodat gifstoffen uit dagelijkse producten, zoals computers, bankstellen en bodylotions, zouden worden geweerd. Onder druk van de chemische industrie is het voorstel nu flink verwaterd. Talloze (milieu)organisaties voeren nu in heel Europa actie om het voorstel, dat nu wordt beoordeeld door Europese Raad en Europees Parlement, alsnog verbeterd te krijgen. In Nederland is Greenpeace begin april een grote campagne gestart, met o.a. productonderzoek en actie gericht op bedrijven, bloed-onderzoek en een handtekeningenactie. Milieudefensie, Stichting de Noordzee, Stichting Reinwater, De Waddenvereni- ging, Women in Europe for a Common Future, de FNV, de Dierenbescherming en de Consumentenbond steunen de handtekeningenactie ... . De handtekeningen worden begin juli overhandigd aan staatssecretaris Van Geel, die dan voorzitter is van de Europese Raad van Milieuministers. Uit bericht 'lichaam zonder gif ?' Duurzaamlijst, www.ddh.nl, 19.4. Zie ook: www.lichaamzondergif.nl, www.greenpeace.nl. ^ |
. |
--------------------------------------------------------------- Bloeiende kernen In het voorjaar van 2005 gaat de Nationale Proeftuin een nationale zaaiactie hou- den met als doel de aandacht voor biodiversiteit en de zadenruil via internet te ver- groten. Onder de noemer "Bloeiende Kernen", wordt een uitbundige en mediage- nieke manifestatie gedurende de maanden maart tot en met augustus 2005 geor- ganiseerd. Met het IVN, de vereniging voor natuur- en milieueducatie, is inmiddels begonnen met de voorbereidingen van die actie. Voor het IVN vormt deze actie bovendien een spectaculaire start van hun langere termijn project "Boeiende Bermen", gericht op duurzaam en ecologisch verantwoord bermbeheer. "Bloeiende Kernen" bestaat uit het inzaaien van een stuk braakliggend, in het oog springend terrein in het centrum van grote gemeentes in heel Nederland. Op één en dezelfde (zater)dag worden die terreinen door enthousiaste liefhebbers, passan- ten en betrokkenen ingezaaid met eenjarigen, bij voorkeur van inheemse soorten. De zaden zijn weer afkomstig van particuliere tuiniers. Braakliggende plekken en/of rotondes veranderen in enkele maanden in een vrolijke bloemenzee, een le- vende etalage van de biodiversiteit. info@denationaleproeftuin ^ =========================================================== |