<                                   nieuwsbrief zelfvoorziening
-------------------------------------------------------------------------------------------------
12                                                           mei.jun '04
 


terugblik De Kleine Aarde                                                                    citaat

tuinvreugd

huisvlijt


webeditie Een reis naar de rand van het derde millennium

giftige stoffen                                                                              greenpeace

bloeiende kernen                                                                        nat.proeftuin
  
                            
  .
Terugblik De Kleine Aarde

Vooral voor de tweedehuis-bezitters en de eigenaren van luxueus verbouwde ex
boerderijen zal een tijd aanbreken van 'kiezen' of 'delen', van extra investeringen
voor zelfvoorziening of terugtrekken naar de steden. Om het eens anders te
zeggen: de energiecrisis zou wel eens de inleiding kunnen betekenen van een
terugkeer van het platteland naar zijn oorspronkelijke functie: het gebied van de
noodzakelijke agrarische produktie.
----------------------------------------------------
uit Zelfvoorziening, het platteland eerst. Sietz Leeflang, De Kleine Aarde 12, 1975.

In het verlengde van twee eerdere Kleine Aarde retrospectieven, Nwsbrf 8,
Wereldsupermarkt' en Nwsbrf 11, Homesteading 2' wat afsluitend 'zelfvoorziening'
sprokkelen in het blad. Eerst de nummers 12 - 20, vervolgens 34 - 43 en tenslotte
80 - 90.

Betrekkelijk veel van het nieuwe doe-het-zelven in de beginperiode van centrum
en blad. Veelal niet in samenhang van de zelfvoorzienende huishouding als
organiserend concept, maar verweven in talrijke alternatieven op het gebied van
energie, milieu, gezond, natuurlijk, kleinschalig.
Is er specifiek sprake van het begrip, dan van begin af aan vooral op een zijspoor. 

Het openingscitaat(1) daarom vooral vermeld omdat 'zelfvoorziening' er, bijna over
de volle breedte van het blad, de kop vormt van een argument over naderende
energietekorten waarbij de voedselproducenten ten plattelande met
zelfvoorzienende energiesystemen (windmolens, zonnecollectoren en -cellen,
methaangasproductie) het voortouw zouden moeten nemen.
Een voor de hand liggende nieuwe bevolking van het platteland middels trek uit
steden of een daaraan te koppelen concept van de Landstad komt daarbij
jammer genoeg niet aan bod.

Ook: "In Amerika is de "homestead"-beweging in de afgelopen jaren sterk
toegenomen. Steeds meer stedelingen trekken zich terug op stukjes grond in
Virginia of in Georgia of in andere gebieden waar boeren de produktieslag
verloren en beginnen daar een nieuw bestaan in afzondering. Zij worden hier in
aangemoedigd door een blad als "Mother Earth News" (10.000 ex. in 1971,
250.000 ex. in 1975), dat met idealistische bedoelingen allerlei vormen van
"survival" aanbeveelt. ... De tendens in het zo succesvolle blad wordt in feite
steeds meer het 'zoek heil bij jezelf, bij je gezin of je groepje' en dit sluit dus
geheel aan bij de 'homestead' -beweging. Onze medewerker Herman Coster
schreef hierover in '72: 'Het verkeerde ervan vind ik, dat het de Amerikanen kan
afhouden van iets, dat juist zij eens zouden moeten erkennen: namelijk dat er
kollektieve oplossingen nodig zijn voor problemen, die kollektieve problemen
zijn.' " (2)

Niettemin, hadden de alternatievelingen die toen De Kleine Aarde bevolkten zich
met hun publiciteit en projecten minder op de kollektiviteit gericht en meer op
een zo volledig mogelijke voor-zich productie, zijnde een revolutionaire economie,
dan was hun maatschappelijk (kollektief) effect, en zonder te worden bedolven
onder subsidies, mogelijk minder verwaarloosbaar geweest.

Een ongemakkelijk begrip van voor-zich productie blijkt eveneens uit een
bespreking van het in '75 verschenen engelse tijdschrift Practical Self Sufficiency:
"De uitgevers van het blad ... schrijven in nr.1 dat de huidige steeds slechter
wordende economische situatie, de inflatie, de werkeloosheid, het chemisch
behandeld voedsel en de verontmenselijking van de maatschappij de drang naar
zelfvoorziening bij steeds meer mensen versterkt."
Overeenkomstig wordt het in '71 uitgekomen amerikaanse Mother Earth News in
de beschouwingen meegenomen: "De nadruk ligt bij beide bladen op
zelfvoorziening; het tegengaan van verspilling (bijvoorbeeld inzake eiwitten door
het achterwege laten van vlees eten) wordt niet behandeld. Zo er zuinigheid
bepleit wordt is het vooral met het oog op zelfvoorziening en niet als
maatschappelijk streven. Natuurlijk heeft ook bij De Kleine Aarde het streven
naar kleinschaligheid en decentralisatie (bv. van landbouw en voedseldistributie)
een duidelijke verbinding met zelfvoorziening, maar dit is steeds geredeneerd
vanuit het belang van de samenleving als geheel." (3)

In een bespreking van Radical technology (4) door Jaap 't Hooft, de man van het
roemruchte kringloophuis: "Een klein 'zelfvoorzienend' huis in de stad (gesteld
dat het technisch lukt) kan 2 tot 5 maal zoveel gaan kosten, rentelasten mee-
gerekend, dan een huis van dezelfde grootte met conventionele voorzieningen.
Ondanks deze slechte economische perspectieven drukken vele 'zelfvoorzieners'
toch door, vaak in het geloof het algemeen belang te dienen. Dit is dikwijls een
vergissing. In veel gevallen betekent hun aktiviteit: een hoger grondstoffenverbruik
van uitputbare grondstoffen, onnodig werk, invloed op de omgeving. Dit alles dan
in vergelijking met een conventionele oplossing (een huis, dat normaal van alle
gemakken zoals elektriciteit, gas, e.d. en de bijbehorende apparaten - via
centrale netten is voorzien)."

Hetgeen juist is zowel als onjuist. Onjuist omdat 'zelfvoorzieners' op een stukje
grond aan de stadsrand hun doordachte 'blokhut/finnhouse' zouden kunnen
verwarmen, verhitten en verlichten met grondstoffen uit aanliggende aanplant.
Onjuist ook omdat dezelfden aanzienlijk terug zouden snoeien op apparaten
en energieverbruik, zodanig dat een van veel alternatiefs voorzien (deels
zelfgebouwd) terrasflatgebouwtje-met-groenstrook, zonder aansluiting op gas-
en rioolnet, goedkoper, comfortabeler, gezonder zou kunnen zijn.
En onjuist omdat de vraag hoe in de technologie wordt voorzien, zowel als in
bouwmaterialen, huisraad, kleding, voeding, enz., niet wordt gesteld.
Juist evenwel omdat inmiddels kapitalen zijn gaan zitten in alweer verouderde,
niet goed werkende, onesthetise, zonne-, wind- en ecohuizen met kelders vol
meet- en andere apparatuur, plus energieverslindend gedrag, ook buitenshuis,
van bewoners.
Hetgeen voortontwikkeling van overeenkomstig 'autarkisch' huis, zelf electra
producerend vooral, in verwarming voorziend, in water deels en rioolvrij, veelal
buiten de stad, peperduur en vol geavanceerde technologie, niet tegenhield.

Ging bij nummer 24, '78, initiator Sietz Leeflang verder met tijdschrift en centrum
voor alternatieve techniek De Twaalf Ambachten, waarover in volgende
afleveringen, het groene geavanceerd doe het zelven geraakte bij De Kleine Aarde
meer en meer uit het zicht, beperkt tenslotte tot achtertuin, keuken en 'leuke
doe-het-zelf boekjes', Ecologische alternatieven.

Berichten over een School voor zelfvoorziening, die in nr. 34 wat tegenstrijdig lijkt:
"een school waar mensen die zelf een bedrijf (5) of een werkgemeenschap willen
beginnen, alles in de praktijk kunnen leren" en in nr. 43 als de Internationale
school voor zelfvoorziening, kollektief leven en milieu-educatie' een eerste
jaarverslag geeft. 
Daarnaast allerlei interessants en nuttigs dat van pas kan komen mits een
tikkeltje omgedacht soms.

In de nr's 80 - 90 sporadis nog 'zelfvoorziening' in kleine advertenties of
boekbesprekingen.
Zoals: De steden van de toekomst fungeren als gesloten circuits, zelfstandige
leefunits. Ze zijn geheel zelfvoorzienend. ... Zoals een vis in de zee zal de nieuwe
mens zich bewegen in de kringloopmaatschappij." (6)
Of: De la Court pleit voor een kleinschaliger model van kultuurbehoud en veel
zelfvoorziening. Een goed idee dat ook leeft onder bewegingen-van-onderop in de
Derde Wereld zelf." (7)
En tenslotte, verre van volledig overigens, in nr. 101: "... op een doodlopende weg.
Ook de biologische -daarvoor gelden dezelfde economische wetten: steeds
groter, specialistischer en industriematiger produceren. ... echte stadslandbouw
tot stand te brengen. In mijn ogen is dat een efficient systeem van zelfvoorziening
voor een groep lokale bewoners." (8)
------------------------
1. Dka 12, ' 75.
2. Dka 13, ' 75.
3. Dka 16, ' 76.
4. Dka 18, ' 76.
5. Produceert een bedrijf voor 'de markt', zelfvoorziening produceert typis voor zich, dat wil zeggen voor betreffende een- of meerpersoons huishouding.
Als zodanig echter kan het eveneens als bedrijf worden opgevat.
Een geldinkomen uit markt of loon is dan aanvullend op hetgeen, hoogst economis en ecologis, zelf wordt geproduceerd. (Was Roel van Duyn indertijd maar een zelfvoorzienend ipv een biologis bedrijfje begonnen.)
De op The complete book of self-sufficiency (Leven van het land) geinspireerde School ging later zoals veel beginnende ondernemingen ter ziele.
6. Uit een bespreking van Van afval- tot ringloopmaatschappij, Jan de Jongh, '79, Dka 83, '92.
7. Idem 'Different worlds, Thijs de la Court, Dka 85, '93.
8.Uit 'Mensen laten beleven wat landbouw is, Stadstuinerij de Kring, in Dka 101, '97.
---------------------------------------------
                                                                                                     
^
                                                                                                      .
Tuinvreugd

Begin juni. Buitentuin.
De regenton zo goed als leeg. Voor de zekerheid de pomp toch maar op aan-
wezige grondpijp aangesloten. Waarna aardig wat regen. Teveel wellicht voor de
voorgekiemde stokbonen, tweede kans. De eerste ronde opkomende zaailingen
werd geveld door nachtvorst cq vorst aan de grond. Ruim na de ijsheiligen! Ook
de pompoenen gingen teloor, op een tweetal wat hoger op een composthoop na.
De aardappelen overleefden het net.
Het mulch experiment op de buitentuin scoorde een meevaller. Een overjarige
flink doorgroeide laag bleek vooral in zichzelf in plaats van in de grond eronder te
wortelen. Vrij gemakkelijk af te plaggen en op een naastliggende strook klaar voor
nieuwe begroeiing.
Een proef met het stuk voor stuk planten van winterwortelzaailingen lijkt te lukken.
Kletsnatte grond waarin diepe potlooddikke holletjes. Daarin de uit een kluitje
losgetrokken niet al te jonge plantjes geprikt.
De gemakkelijke pastinaken groeien inmiddels weer als kool. Raadselachtig
waarom deze smakelijke en winterharde wortel geen gemeengoed werd. Zo ook
de aardpeer
1 die bovendien nagenoeg zonder onderhoud kan.
Het verwilderend perceel is vooralsnog vooral esthetis interessant. De erin gezette
frambozen doen het maar zeer gedeeltelijk, de aardperen en de dille wat beter.
Een compostgift komt waarschijnlijk wel van pas. Waarom de braam het zo goed
als begaf?
Voor verdere ontwikkeling bleek bamboe (bonenstaken) te omvangrijk en ook te
duur voor loop/trein/fiets vervoer vanuit het tuincentrum, zo het al voldoende zou
groeien op de droge zanderige tuingrond. Een proef met Fukuoka kleibolletjes
waarin pastinaak, winterwortel of andere zaden?
2

Eind eerste week juni.
De tweede kans pompoenen, net boven de grond uit de kas, alweer geplant.
Sommige eerstelingen bleken de vorst toch te hebben overleefd maar oogden
wat iel. Goed peultjesjaar. 
-------------
1 soms sterk stoelgang bevorderend.
2 doe-niets landbouwmethode (vanzelfvoorziening).                               ^
                                                                                                                   
.
Huisvlijt

Voorspoedig weggekomen met de rits. (zie nwsbrf 11)
De losse resterende randen bieden voldoende houvast voor een in eerste instantie
enkelvoudig rijgkoord dat de sluiting eveneens bewerkstelligt, zeker indien
voorzien van wat kaarsvet.

Voornemens geen aluminium huishoudtrap of boomsnoeiladder te kopen indien
de eerste t gammel en de tweede te zwaar wordt. Niet goedkoop ook deze
ladders maar wel voortreffelijk licht. Op de laatste eigenschap wat in te leveren
en qua zelfvervaardiging uit doe-het-zelf centrum latten, spijkers, bouten, evt. lijm,
te besparen.
De hoge dubbele boomsnoeiladder is daarom zwaar omdat ie wordt samen-
gesteld uit twee hoge houten ladders, de ene ouderwets vakwerk, licht, inmiddels
gammel en ontbrekende trede, de ander een wat groter en zwaarder zelfgemaakt
exemplaar. 
Uit locaal groeiend hout vervaardigde ladders een volgende logise  stap        
.
                                                                                                       
^
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
de webeditie van


Een reis naar de rand van het derde millennium

is uit. inleiding op Walden drie, vier, vijf. blz.88, zipkb.65, prijs voorlopig 0,
studio zelfvoorziening.                                       
inzage :
--------------------------------------------------------------------------------------
                                                                                                       
^
Giftige stoffen                                                                                            

De milieubeweging is teleurgesteld over het voorstel van de Europese Commissie
voor een nieuw chemische stoffenbeleid (REACH). 20.000 stoffen worden uitge-
zonderd, afnemers krijgen weinig informatie over de gevaren van stoffen en
bedrijven mogen giftige stoffen blijven gebruiken terwijl milieuvriendelijke
alternatieven voorhanden zijn.
Het in oktober 2003 gepresenteerde voorstel is duidelijk afgezwakt vergeleken
met het Europese Witboek uit 2001. Het nieuwe beleid had verbeteringen moeten
opleveren zodat gifstoffen uit dagelijkse producten, zoals computers, bankstellen
en bodylotions, zouden worden geweerd. Onder druk van de chemische industrie
is het voorstel nu flink verwaterd.
Talloze (milieu)organisaties voeren nu in heel Europa actie om het voorstel, dat
nu wordt beoordeeld door Europese Raad en Europees Parlement, alsnog
verbeterd te krijgen. In Nederland is Greenpeace begin april een grote campagne
gestart, met o.a. productonderzoek en actie gericht op bedrijven, bloed-onderzoek
en een handtekeningenactie.
Milieudefensie, Stichting de Noordzee, Stichting Reinwater, De Wadden-
vereniging, Women in Europe for a Common Future, de FNV, de Dierenbe-
scherming en de Consumentenbond steunen de handtekeningenactie  ... .
De handtekeningen worden begin juli overhandigd aan staatssecretaris Van Geel,
die dan voorzitter is van de Europese Raad van Milieuministers.

Uit bericht 'lichaam zonder gif ?' Duurzaamlijst, www.ddh.nl, 19.4.

Zie ook: www.lichaamzondergif.nl, www.greenpeace.nl.             
                                                                                                     
^  











.
---------------------------------------------------------------
Bloeiende kernen

In het voorjaar van 2005 gaat de Nationale Proeftuin een nationale zaaiactie
houden met als doel de aandacht voor biodiversiteit en de zadenruil via internet te
vergroten. Onder de noemer "Bloeiende Kernen", wordt een uitbundige en
mediagenieke manifestatie gedurende de maanden maart tot en met augustus
2005  georganiseerd.
Met het IVN, de vereniging voor natuur- en milieueducatie, is inmiddels begonnen
met de voorbereidingen van die actie. Voor het IVN vormt deze actie bovendien
een spectaculaire start van hun langere termijn project "Boeiende Bermen",
gericht op duurzaam en ecologisch verantwoord bermbeheer.
"Bloeiende Kernen" bestaat uit het inzaaien van een stuk braakliggend, in het
oog springend terrein in het centrum van grote gemeentes in heel Nederland.
Op n en dezelfde (zater)dag worden die terreinen door enthousiaste liefhebbers,
passanten en betrokkenen ingezaaid met eenjarigen, bij voorkeur van inheemse
soorten. De zaden zijn weer afkomstig van particuliere tuiniers. Braakliggende
plekken en/of rotondes veranderen in enkele maanden in een vrolijke bloemenzee,
een levende etalage van de biodiversiteit.            info@denationaleproeftuin
                                                                                                   
^
====================================================