< BLADEREN ZELFVOORZIENING 4 maa 98 -------------------------------------------------------------------- De Raakvraag Grond en zelfvoorziening Het inkomen van een zelfvoorzienende huishouding, slot Schriftmodel Ecosofie ------------ Bij Bladeren 4. Terwijl de voorgaande vier nummers werden volgeschreven door Peter Piscaer en Rein de Jong is nu Theo Mohaupt er als derde schrijver bij gekomen. Hartelijk welkom. Het is de bedoeling, dat meer lezers hun bijdrage aan "Bladeren" gaan leveren. Het blad kan daarvoor eenvoudig uitgebreid worden en eventueel ook vaker verschijnen. Zo ontstaat helderheid over zelfvoorziening en ontwikkelen we, samen de teorie en practijk ervan. Het is bovendien te hopen, dat andere zelfvoorzieningsinitiatieven de weg naar "Bladeren" zullen vinden. Copij voor het meinummer is heel welkom en kan je, het liefst kant-en-klaar op A5-formaat, tot uiterlijk half april opsturen. Dit keer is er geen aflevering over de studie "Van pekelvat tot diepvrieskist", maar een mededeling, dat er in het Culinair Museum te Amersfoort ... t/m 19 april de tentoonstelling "Wat de pot schaft" over het eten in de zelfvoorzienende huishouding, is. Het is een eenvoudige tentoonstelling in twee zalen met afbeeldingen en teksten aan de muur en met wat attributen, zoals weckpotten. Er staan ook weckpotten met inhoud. Op een etiket van een pot met schijfjes appel (Eldense Blauwe) vond ik de datum: augustus 1978. Zelfs potten van oudere datum schijnen nog heerlijk eten te bevatten. door Rein de Jong. DE RAAKVRAAG. door Rein de Jong Terecht wees men mij erop, dat het ontwikkelen van een reiszuurdesem (zie Bladeren 3) nogal overdreven is. Het is in strijd met een belangrijk criterium van zelfvoorziening, namelijk efficiëntie. Wie niet goed in staat is om de zuurdesem te verzorgen, omdat er niet regelmatig iemand thuis is, moet er niet aan beginnen. Het is trouwens de vraag of het bakken van brood uit het oogpunt van zelfvoorziening wel zo geschikt is voor een alleenstaande of een kleine groep. In het proces van zaaizaad tot brood heb je te maken met de teelt, vele bewerkingen en het bakken. Alles kost veel tijd en energie. Het is een zoeken naar een optimale omvang, waarbij de persoonlijk keus ook een rol speelt. Kies je voor het zelf malen met een handmaalsteen of graanmolentje of zoek je samen met anderen een molenaar en/of een bakker of besluit je toch maar om niet zelf graan te verbouwen. Wil of moet je het eenvoudig houden dan is het koken van de granen heel geschikt. Van de vijf inlandse graansoorten (haver, gerst, tarwe, rogge en boekweit) vereist boekweit de minste kookenergie. Boekweit behoort niet tot de grassoorten, maar tot de duizendknoopfamilie, zoals rabarber. Wel komt boekweit in gebruik overeen met de andere granen. Zou de goed te bewaren Middeleeuwse "Ketelkost" van boekweit, vet en groente, op smaak gemaakt met mosterd of azijn, gegeten met je eigen lepel, die je altijd op zak hebt, en weggespoeld met bier, goed zijn voor de zelfvoorziener? GROND EN ZELFVOORZIENING. Een belangrijke vorm van zelfvoorziening is die met land, nodig voor de verbouw van voedsel en grondstoffen. De ideeën over de omvang van dat land lopen nogal uiteen. Robert Hart vermeldt in zijn "Forest Gardening" (1991), dat de bostuin van ongeveer een half ha. een familie van bijna 10 personen kan onderhouden. Het tijdschrift Intermediair (14-4-'78) noemt 1 ha. voor 6 mensen en Studio Zelfvoorziening (1990) komt ook op 6 personen per ha. Deze cijfers betreffen vooral de voedselproductie. De Kleine Aarde (zomer 1990) berekent je energierantsoen en komt op ruim 1 ha. per persoon, inclusief bijna 1 ha. bos voor energie en bouwmaterialen. John Seymour betrekt er ook de houtproductie bij. Hij vermeldt in zijn "Leven van het land" (1979), dat er voor 6 personen 2,5 ha. nodig is. "Energiewallen" (1987) van Ronald van de Winckel berekent, dat er voor ca. 5 ton luchtdroog hout om en nabij een kwart ha. nodig is. Helaas blijkt het niet eenvoudig om betaalbare woongelegenheid met ca. 1 ha. grond in Nederland te krijgen. Er is een markt voor professionele boerderijen en er is een markt voor huizen met een grote tuin met prijzen van al gauw meer dan f 50 per m2. Hoe zit het eigenlijk met de grondprijzen in Nederland? De meest gangbare teorie betoogt, dat de opbrengst, die een bedrijf met behulp van die grond kan halen, richtinggevend is voor de grondprijs. Bij voorbeeld bij een hoge opbrengst is dat bedrijf maar al te bereid een hoge grondprijs te betalen. De grondprijs volgt als het ware de winstverwachtingen. In Nederland heeft de meeste grond in overheidsplannen een bepaalde bestemming gekregen, waardoor de bestemming dus de opbrengstmogelijkheden bepaalt en dientengevolge ook de grondprijs. Zo kost voor agrarisch gebruik de grond globaal enkele guldens per m2, voor woningbouw vele tientallen guldens en voor bedrijven en kantoren enkele honderden guldens nog los van het bouwrijp maken. Op bij voorbeeld een plek die uitstekend geschikt is voor een bedrijf, een zogenaamde A1 locatie, is het profijt van de grond voor het bedrijf hoog met als gevolg een hoge grondprijs. Wat betekent dat allemaal voor de zelfvoorziener? Hij zorgt voor een rijke opbrengst van de grond ten behoeve van zichzelf en de zijnen. In principe is er geen opbrengst over voor de betaling van de grond. Een zelfvoorziener moet dus over elders verkregen geld beschikken. Voor jongeren zonder spaargeld is zulke zelfvoorziening dan niet weggelegd. Deeltijdwerk is soms mogelijk, hoewel juist in de gebieden waar nog grond beschikbaar en betaalbaar is, er weinig werk is. Wel zijn er oudere zelfvoorzieners, die in een vroegere baan al wat geld hebben gespaard. Of men leeft van een uitkering, waarbij geen sollicitatieplicht geldt. Het is volgens mij een weinig structurele oplossing als de weg naar zelfvoorziening alleen is weggelegd voor mensen, die geld of begunstigers hebben. Dat sluit aan bij een belangrijke oorzaak van de teloorgang van de zelfvoorziening in de loop van de 20e eeuw, namelijk de verhoging van de grondprijs. Het ziet er zelfs naar uit dat het agrarische grondgebruik in Nederland in de komende eeuw kan gaan verdwijnen door de hoge grondprijs. Een boer kan nauwelijks nog een boerderij kopen. Gangbare boeren erven de boerderij meestal van hun ouders. Biologische boeren steunen op sympatisanten, die kapitaal verschaffen tegen lage rendementen. Als er niets tegen wordt gedaan zal het grondgebruik via de hoge prijzen verschuiven naar profijtelijker grondgebruik, zoals intensieve veeteelt, kastuinbouw, intensieve recreatie, energiebouw, infrastructuur , woningbouw, industrie en kantoren. Het bestemmingsplan kan de zelfvoorziener misschien een uitweg bieden. Net zoals men de teloorgang van de natuur tracht tegen te gaan door de bestemming "natuurgebied" in te voeren, is het zinvol om het in de richting van een bestemming "zelfvoorziening" te zoeken. Daarmee wordt voorkomen dat de zelfvoorziener moet concurreren met de rijke villabewoner. Interessant in dit verband is de discussienota 'Visie Stadslandschappen" van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (1995) met het idee om nieuwe landgoederen en buitenplaatsen te ontwikkelen. Zouden hier mogelijkheden liggen voor de bestemming "zelfvoorziening"? Het lijkt me wél, hoewel ik vrees, dat menmet deze ideeën vooral aan wil sluiten bij de behoeften van kapitaalkrachtigen. Rein de Jong HET INKOMEN VAN EEN ZELFVOORZIENENDE HUISHOUDING. (Slot) 3. Aanvullend inkomen ------------------------------ Redelijk verzekerd en niet geheel verstoken van technis vernuft, de nog vrij hoge marktuitgaven veronderstellen een markt-, extern- of aanvullend inkomen. Marktproductie van goederen of diensten in deeltijd, uitkering uit vermogen, verzekering, voorzien erin in elk geval als minder toereikende opbrengsten in deze zijn meeverzekerd. Ten koste weliswaar van de meer toereikende opbrengsten, doch op het te verzekeren bedrag, 940, kome een basisinkomen, gebaseerd op een gelijk recht op overige natuurlijke en andere hulpbronnen (1), in mindering. Waarna onder meer administrative voordelen het minimaal normaal sociaal aanvullend inkomen mogelijk op voorhand en vrij doen ontvangen. Temeer daar een dergelijk basisinkomen voortvloeiend uit een (sociaal liberaal) basisbezit in het land van de gulden ' 97 het niveau van een bijstandsinkomen, 2000, statistis wel haalt en gelijke kansen met zekere resultaten beloont. 4. Besparingen ------------------- Hetgeen de huishouding aan marktuitgaven vermijd telt bij gelijkblijvend inkomen aan, bij vermogen niet af en heeft zo een welomschreven waarde in geld. Welvaart in natura op kortere of langere termijn neemt daarbij gemeenlijk af, minderwaardige besparing, soms toe, meerwaardige besparing. In geval van minderwaardige besparing, behoeften en noden dienen zich aan, kan de huishouding overgaan op zelfproductie om welvaart op te vijzelen en besparing te redden. Dubbel verdienend alsdan, het hardere of zachtere besparingsbedrag en de waarde in natura van het zelfproduct. Met aanvankelijk marktinkomen van 2135 om enigerlei redenen intact telt naast zelfproductie ter waarde van 1545 maandelijks 1195 aan in de kas. De besparing gaat teloor als de huishouding terugvalt op de markt of als het externe inkomen slinkt. Marktproductie vermag dit laatste te keren, anders zonder besparing of zelfs zonder geld. 5. Groei -------- Geen geld scheelt de huishouding 940 aan marktuitgaven bij krimp als gevolg naar 1545 in vlottende waarde. Betrekkelijk welvarend nog afgezien van wat strategise import die de 1545 mede schraagt. Meer krimp, maar onder voorwaarden kansen onmiskenbaar op groei. Handige productie, verstandige consumptie weten voormalige waarden op posten van Water tot Diversen wel te evenaren of soms te boven te komen, zodat de interne geldomloop en -voorraad van de huishouding gedurig kan worden bijgesteld, in redelijke vergelijking met marktalternativen. Fraaie tuin, huis, huisraad, kleding, goed voedsel, kortom te kwantificeren welvaart in velerlei vorm aan welzijn geduldig te toetsen. (1) Zie ook 'Zelfvoorzienend wandelen, politiek', Studio Zelfvoorziening. --------------- peter piscaer SCHRIFTMODEL Een niet onlogise voortzetting van voorafgaande losbladige uitvoering van Bladeren zouden losse A5-jes zijn op volgorde in envelop. Misschien kant en klaar voor ringband, misschien zonder envelop: met priem en draad of te ontwikkelen eenvoudig ringapparaat geringd, wellicht gelijmd. Edoch, ten koste van een prijzig en aan te passen nietapparaat, wat terugvallend op handzaam en beproefd schriftmodel, met draad en goede knoop te zijner tijd te binden. ------------------------------ pp. Wie het echte licht heeft mogen aanschouwen. Wie de zuivere liefde heeft mogen ervaren. Weet dat alles eeuwig is. Zijn of haar handelen zal worden overeenkomstig deze tijdloze geest. HET LUST- EN HET LIEFDESPRINCIPE ----------------------------------------------------------- Iedere mens hunkert van nature naar liefde en licht, bewust of onbewust. In onze onmacht zuivere liefde te ervaren, of te mogen ervaren, grijpen we alles om ons heen aan om haar te substitueren, te vervangen. Waar echter vervangen wordt is minder ruimte voor liefde. Twee elkaar voortdurende tegenwerkende principes: het lust- en het liefdesprincipe. Daarnaast vaak nog erg verwarrend ook. Het lustprincipe is echter hard, misleidend en verwoestend, niet alleen voor onszelf maar ook voor onze omgeving. Het liefdesprincipe is zacht, helend, zeer vervullend en rein. Door minder te substitueren, te vervangen ontstaat een houding waarin de liefde kan neerdalen. Het is derhalve een groter levenskunst sober dan in luxe te leven. De huidige maatschappij omhelst echter met name het lustprincipe, enorme verwoestingen tot gevolg hebbend. Het wordt zelfs tot norm verheven de liefde toch vooral niet te zoeken.... Wie haar echter heeft mogen leren kennen, blijft haar trouw. WERKEN, ECOCRIMINALITEIT, GELD EN ZELFVOORZIENING --------------------------------------------------------------------------------------------- Niemand kan zonder werken, we hebben immers een lichaam en daar zal voor gezorgd moeten worden. De natuurvolken handelden ooit vanuit een diep respect voor al wat leeft. Geld was onbekend, wel werd er geruild. In het huidige maatschappelijke systeem is het onmogelijk volgens de normen van een natuurvolk te leven. Je moet immers betalen. Geld is de spil waar alles om draait, het vertegenwoordigt de mogelijkheid tot lustbevrediging. Op zich hoeft het geen kwaad ruilmiddel te zijn, maar is dat inmiddels wel geworden. Want hoe kom je tegenwoordig aan geld ?! Vind een nieuw, letterlijk en figuurlijk niet te verteren produkt uit, maakt niet uit wat, en zorg ervoor dat de mensen het willen HEBBEN. Natuurlijk moet eerst een stuk maagdelijke aarde efficient omgetoverd worden in een nog efficientere fabriek door gebruik te maken van de modernste materialen waar anderen al een fabriek voor hebben opgericht. Sandwichplaten met heel veel PUR. Zet de moderne horige en lijfeigenen ( of moet ik de tegenwoordige bijstandsgerechtigden anders zien?) tegen het laagste loon in zo'n fabriek 'and let it role.....'. Produceer massa's rotzooi en je aanzien zal stijgen, je wordt maatschappelijk zeer gewaardeerd. Het geld stroomt binnen, je doet het goed volgens de huidige maatschappelijke waarden en normen want je werkt hard (aan de bevrediging van je eigen lustgevoelens). Kijken we een paar honderd jaar verder dan liggen de producten op de vuilnisbelt inclusief de PUR van de fabriek. Een hoop troep erbij. Hier moet dus duidelijk een ecocrimineel aan het werk geweest zijn ! Zelf werkte ik ooit op het laboratorium van een ziekenhuis. Liters benzeen, tolueen en xyleen verdwenen dagelijks in het riool anno 1976 van dat lab. De 3 heren specialisten verdienden er ieder ca. F 200.000 per jaar. De laboranten zaten met hun handen in deze uiterst kankerverwekkende stoffen die dwars door je huid gaan. Toen ik vragen stelde werd met ontslag gedreigd. Logisch; zij wilden van de patienten verzekerd blijven die ze zelf maakten ! Uiteindelijk heb ik zelf ontslag genomen, ik hield dit niet vol. Als je zo toch geld moet verdienen dan zeg ik NEE ! Toch vertegenwoordigt iedere Nederlandse gulden voor een groot percentage vergelijkbare eco- en andere criminaliteit. In zijn kringloop is het een besmet ruilmiddel geworden. Alles is inmiddels zo vervlochten geraakt dat ik, met enige terughoudendheid durf te stellen dat een hoog inkomen staat voor een hoge mate van (eco) criminaliteit, ongeacht hoe integer het geld ook is verworven. Het wordt steeds beschamender dat je wordt verplicht je ervan te bedienen. De hand in eigen boezem steken betekent kiezen voor zelfvoorziening. Het schept een mogelijkheid om met minder geld een aldus zuiverder leven te leiden. De weg van de zelfvoorziener is er echter een van een lange adem. Er moet nog ontzettend veel ontwikkeld en uitgezocht worden om tot een, voor velen sprekend, model te komen dat voldoet aan de zeer kritische eisen die moeder natuur ons oplegt. Een ecologisch systeem dat haar goedkeuring weg kan dragen dient bedacht en/of gevisualiseerd te worden. Een nieuwe wetenschap dient zich aan........ DE ECOSOFIE ----------------------- Uit het Van Dale's woordenboek: ecologie:, -leer van de betrekkingen tussen dieren en planten en de omgeving waarin zij leven, m.b.t. de mens, -studie van en onderzoek naar de invloed van de mens op de ruimte en omgekeerd. eco= huis, woonplek logie= leer, wetenschap filo= houden van, vriend sofie= wijs, slim, knap, bekwaam, geleerd letterlijk vertaald: ecologie = leer van een woonplek, ecosofie = wijsheid of geleerdheid omtrent een woonplek Waar de ecologie een meer bestuderend karakter heeft, heeft de ecosofie een meer redenerend karakter. De ecosoof maakt dankbaar gebruik van de kennis van de ecologie en gaat daarmee aan de slag om middels de ratio en andere technieken te komen tot een ander concept van de leef- en de woonplek. Dat aan het huidige ecologische systeem Nederland danig wat schort weet iedereen. Maar niemand voelt zich bij machte daar verandering in te brengen. Hier en daar een ecosoof die zich voornamelijk theoretisch opwerpt. Dan nog verspreid enige ecosofen die praktisch bezig zijn en die zich voor een enorme taak gesteld zien staan. De meeste mij bekende ecosofen voeren de zelfvoorziening, ieder op eigen wijze, hoog in het vaandel. Helaas weinig mensen durven het onbekende pad van de ecosofie en de zelfvoorziening te gaan. Terwijl deze maatschappij schreeuwt om alternatieve vormen van leven blijft de wetgever een uniforme leefstijl van de burger afdwingen, een keurslijf dat langzaam maar zeker uit z'n voegen barst........... Een zuiver ecologisch systeem lijkt niet meer haalbaar in deze tijd, vaak worden industrie of huidige transporttechnieken geimpliceerd bij de realisering van een nieuw ecologisch systeem. Alleen de natuurvolkeren bezaten ooit de kennis om een zuiver ecologisch systeem intakt te laten. Zie de ecosofie als handreiking om deze verloren en verborgen materiële- en spirituele kennis weer zoveel mogelijk te doen integreren, spaarzaam maar zeer bewust gebruik makend van de huidige stand van de techniek, om dichter te komen bij een zuiver ecologisch systeem. Een voorbeeld: daar waar bv. metaal gebruikt wordt (bijl, mes, zaag, kruiwagen, hamer etc.) is ook metaalindustrie nodig. De ecosoof zou hier vooralsnog meer ruimte kunnen laten door metaal als een noodzakelijk kwaad te zien om tot een positieve ontwikkeling te kunnen komen, zonder tot de ontkenning van dat kwaad over te gaan. We zouden er goed aan doen tot erkenning van de term 'ecosofie' over te gaan. Een zuiver ecologisch systeem is het einddoel. De weg er naar toe wordt voorbereid door de ecosofie. Het wordt nodig tijd deze term aan het Van Dale's woordenboek toe te voegen. Aan alle werk kleven, in meer of in mindere mate ecologische nadelen. De ecosofie lijkt de wetenschap bij uitstek daar het licht over te laten schijnen. De grenzen liggen voor ieder individu anders, het kan niet anders als dat de ecosofie een zeer boeiende wetenschap gaat worden. Theo Mohaupt ---- MEDEDELINGEN Zelfvoorziening 5, voorheen Bladeren Zelfvoorziening, uit te komen in mei. PROMOTIE Wie het blad eens wil uitdelen, versturen, ter inzage leggen of, in overleg, los verkopen kan ter fotocopie nietjes verwijderen, een meer geschikt exemplaar, dan wel in vijfvoud bestellen. AANBOD Bladeren Zelfvoorziening 0 t/m 3, los of gebonden. f 7.50 -------------------------------------------- Uitgave: Studio zelfvoorziening ... Copij: per eenzijdig a5. Advertenties: f 1.00 per regelruimte, abonnees 4 r. gratis. Prijs: f 3.00, zes vooruit 15.00, vijf ineen 10.00 . ========================================================== ^ |
|